الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
486
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
« إنّه طَعَامُ طُعْمٍ و شفاءُ سُقْمٍ » . آگاهى و خبرى از آب زمزم است كه بر خلاف ساير آبها ، آب زمزم سيراب و اشباع مىكند . ( بسيارى از آبها به خاطر داشتن املاح مختلف بر انسان ناگوار است و عطش زاست يا در بدن مواد رسوبى زايد بخصوص در كليهها ايجاد مىكند كه در نتيجه چنان آبهايى كمتر نوشيده مىشود ولى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىفرمايد : آب زمزم داراى خواصّ طبيعى و تقويتى براى بدن است كه گويى انسانها را با املاح معدنى سودمندش تغذيه مىكند ) . اسْتَطْعَمَهُ فَأَطْعَمَهُ : از او غذا خواست و غذايش داد . در آيه : ( اسْتَطْعَما أَهْلَها - 77 / كهف ) ( موسى و همراهش از اهل آن قريه غذا خواستند ) . و آيه : ( وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ - 36 / حجّ ) ( از گوشت قربانى بقناعت پيشه و نيازمند بدهيد ) . و آيات : ( وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ - 8 / انسان ) « 1 » . ( أَ نُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ - 47 / يس ) « 2 » ( الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ - 4 / قريش ) ( وَ هُوَ يُطْعِمُ وَ لا يُطْعَمُ - 14 / انعام )
--> ( 1 ) اشاره به قسمتى از آيهاى است كه مىگويد : ( ابرار و نيكان از كاسههايى كه از شربت بهشتى سپيد گونه چون كافور است مىنوشيد آبش از چشمهاى است كه بندگان خداى از آن مىنوشند و آن را روان مىسازند كنايه از ممانعت ننمودن به ديگران است يعنى ايثار دارند و بخيل نيستند سپس مىگويد : نكوكاران به نذر خود وفا مىكنند و پايبندند و از هنگامهاى كه گرفتار آن قطعى است بيم دارند و غذايى را كه خود دوست دارند ، و نيازمند آنند يا به خاطر دوستى خداى به مستمند و يتيم و اسير مىدهند و مىگويند ما شما را فقط براى رضاى خدا اطعام مىكنيم و از شما پاداش و سپاسى نمىخواهم . زمخشرى مىنويسد : ابن عبّاس مىگويد شأن نزول آيه در مورد بيمار شدن حسن و حسين عليهما السّلام است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله با عدّهاى به عيادشان رفت و گفتند : يا ابا الحسن لو نذرت على ولدك فتذر على و فاطمه و فضّه . شيخ طوسى هم مىنويسد : و قدروت الخاصّة و العامّة انّ هذه الآيات نزلت فى علىّ و فاطمه و الحسن و الحسين ، يعنى : از طريق اهل تسنّن و تشيّع روايت شده است كه اين آيات در بارهء على و فاطمه و حسن و حسين نازل شده است و اگر بگويند چگونه با لفظ ابرار به صورت جمع آمده است براى اين است كه هزاران هزار انسان در طول تاريخ اسلام روش اهل بيت را تأسى نمودهاند و مشمول آن هستند كه در اكثر آيات چنين است . ( كشّاف 4 / 270 - تبيان 10 / 205 - فخر رازى 30 / 244 ) . ( 2 ) سخن كفّار است كه در جواب اينكه به آنها مىگويند از نعمتهاى خداى كه نصيبتان شده است .